Hozirgi sharoitda muhim infratuzilma obyektlari — energetika tugunlari, sanoat komplekslari va strategik transport arteriyalari xavfsizligini ta'minlash havo hududini nazorat qilishning zamonaviy usullariga o'tishni taqozo etmoqda. Uchuvchisiz uchish apparatlari (UUA) ning ommaviy tarqalishi sharoitida ilg'or aniqlash va identifikatsiyalash texnologiyalarini joriy etish himoyaning asosiy elementiga aylanmoqda.
Hozirda aniqlash texnologiyalari va qarshi ta'sir vositalari o'rtasida aniq farq mavjud.
Aniqlash: Idoralar va tashkilotlar tahdidlarni o'z vaqtida aniqlash uchun monitoring tizimlarini (akustik, optik, radiolokatsion) joriy etish huquqiga ega.
Qarshi ta'sir: Vakolatli organlarning to'g'ridan-to'g'ri ruxsatisiz radioelektron kurash vositalaridan (REK) va uchuvchisiz uchish apparatlarini zararsizlantirishning boshqa usullaridan foydalanish qat'iyan taqiqlanadi. Bu tartibni buzish milliy xavfsizlikka tajovuz va radiochastota spektridan foydalanish qoidalarini buzish sifatida baholanadi.
Xavfsizlik sohasidagi zamonaviy xalqaro amaliyot va mahalliy ekspert ishlanmalari uchuvchisiz uchish apparatlarini aniqlash uchun to'rtta asosiy texnologik yo'nalishni ajratib ko'rsatadi:
- Akustik monitoring — UUAning o'ziga xos tovush signallarini aniqlashga asoslangan. Ushbu usul passiv bo'lib, radiochastota spektridan foydalanishni talab qilmaydi va vizual ko'rinish cheklangan zich qurilgan hududlarda samarali hisoblanadi.
- Elektrooptik va infraqizil identifikatsiya (EO/IR) — yuqori aniqlikdagi videodatchiklar va teplovizorlardan foydalanish maqsadni vizual tasdiqlash va uning turini kunning istalgan vaqtida aniqlash imkonini beradi, bu esa tezkor qarorlar qabul qilish uchun juda muhimdir.
- Radiolokatsiya nazorati (radarlar) — faol radioto'lqinlarni qo'llash ob-havo sharoitidan qat'i nazar, uzoq masofalardagi obyektlarni aniqlash va ularning koordinatalarini (balandligi, tezligi, yo'nalishini) aniq belgilashni ta'minlaydi.
- Radiochastota (RF) tahlili — ushbu texnologiya dron va pult o'rtasidagi boshqaruv signallarini tutib olish imkonini beradi. Bu nafaqat uchuvchisiz uchish apparatining joylashuvini, balki operatorning joylashuv nuqtasini ham aniqlash imkonini beruvchi yagona usuldir.
Alohida sensorlarning cheklovlarini (masalan, keskin kontinental iqlim sharoitida chang bo'ronlari yoki harorat inversiyalari tufayli ko'rinuvchanlik pasayishi) bartaraf etish uchun integratsiyalashgan monitoring konturini yaratish tavsiya etiladi. Bu yondashuv turli xil sensorlar yagona mexanizm sifatida ishlaganda ma'lumotlarning chuqur sintezini o'z ichiga oladi: bitta sensorning birlamchi signali avtomatik ravishda boshqa qurilmalarni maqsadni tasdiqlash va kuzatib borish uchun faollashtiradi va yo'naltiradi.
Ushbu texnologiyalarni joriy etish fuqarolar hayotini himoya qilish va iqtisodiyotning muhim tarmoqlarini barqaror ishlashini ta'minlashga qaratilgan milliy xavfsizlik strategiyasini amalga oshirishda zarur qadamdir.
Maqola muallifi: Gubaydullin D.M., EAS Company